“Robot” terimi, uygun şekilde programlandığında belli görevleri otomatik olarak yapabilen mekanik cihazları tanımlar. Canlıların yapmasının mümkün olmadığı veya ileri derecede tehlikeli olduğu bazı işlemleri yapabilme özellikleri nedeniyle robotlar zaman içinde bilimsel araştırmaların vazgeçilmez bir parçası haline gelmişlerdir. Teknolojinin ilerlemesi ve robotik sistemlerin gelişmesi ile birlikte, robotların cerrahide kullanımı gündeme gelmiştir. Başlangıçta sadece basit işlemleri yerine getirmek için planlanan ilkel robotların yerini çok daha karmaşık işlemleri incelikle uygulama kapasitesine sahip ileri derecede gelişmiş robotlar almıştır.

Laparoskopik cerrahi, küçük kesilerden girilen kamera ve özel cerrahi aletler sayesinde yapılan karın ameliyatlarını tanımlayan terimdir. İşlem sırasında, öncelikle karın duvarına dış dünya ile karın boşluğu arasında bir ilişki kurmayı sağlayan ve “trokar” adı verilen boru şeklindeki aletler yerleştirilir. Boyutları ve işlevleri özel olarak tasarlanmış laparoskopik cerrahi aletleri bu trokarların içinden geçerek vücut boşluğuna ulaşır. Bu trokarların sayısı ve yerleşimleri yapılacak ameliyata özgü olarak belirlenir. Cerrah laparoskopik cerrahi aletlerini bizzat elleriyle yöneterek ameliyatı gerçekleştirir. Robotik cerrahide ise laparoskopik cerrahi aletlerinin yerini bunlara oldukça benzer olan robotun kolları alır. Cerrah bu kolları bizzat elleriyle yönetmek yerine, yukarıda da bahsettiğim üzere, cerrah konsolu adı verilen üniteden yönetir. Sonuç olarak, temelde robotik cerrahi de bir laparoskopik cerrahi tipidir. Zaten bu nedenle robotik cerrahi terimi yerine “robot yardımlı laparoskopik cerrahi” teriminin kullanılması daha doğrudur.

Robotik cerrahide ameliyatı robot mu yapar?

Hayır. Aslında “robotik cerrahi” terimi yerine “robot yardımlı cerrahi” terimini kullanmak daha doğru olacaktır çünkü cerrahi işlemi yöneten ve yönlendiren bizzat cerrahtır ve robot sadece cerrahın verdiği komutları uygular. Diğer bir deyişle, robot tek başına bir ameliyatı yapamaz, sadece cerrahın yapmak istediklerini yapması için bir aracıdır.

Robotik cerrahinin avantajları nelerdir?

Robotik cerrahinin avantajları görelidir. Kıyaslama yapılan açık cerrahi ise farklı, laparoskopik cerrahi ise farklı avantajlara sahiptir. Açık cerrahi ile kıyaslandığında, laparoskopik cerrahinin sahip olduğu tüm avantajlara robotik cerrahi de sahiptir: Daha hızlı iyileşme, ameliyat sonrası daha az ağrı, daha kısa yatış süresi, daha iyi kozmetik sonuçlar.

Laparoskopik cerrahi ile kıyaslandığında ise robotik cerrahinin avantajları daha kısıtlıdır. Robotik kameranın üç boyutlu görüntü sağlaması ve dar alanda yüksek manevra kabiliyetine sahip olması, robotik cerrahinin laparoskopik cerrahiye kıyasla en belirgin avantajlarıdır. Ayrıca, çok ince bazı cerrahi işlemleri oldukça başarılı bir şekilde yapabilmesi dikkat çekicidir. Ancak bu avantajlar her cerrahi işlem için bariz bir üstünlük sağlamayabilir. Bilimsel açıdan bakıldığında, istisnalar dışında robotik cerrahinin laparoskopik cerrahiye bariz bir üstünlüğü gösterilememiştir. En önemli istisna leğen kemiği içinde derinlerde yerleşik organların (prostat, rektum, mesane, vb.) karmaşık cerrahi işlemleridir.

Robotik cerrahinin sunduğu önemli avantajlardan biri de cerrahın daha iyi fiziksel koşullarda çalışmasını sağlamaktır. Uzun süren yorucu cerrahi işlemler söz konusu olduğunda, bu avantaj dolaylı olarak hasta lehine de işleyebilir.

Robotik cerrahinin dezavantajları nelerdir?

Henüz pek az kurumda mevcut olması, öğrenim eğrisinin uzun olması ve maliyetinin yüksek olması en önemli dezavantajlarıdır. 

Hangi ameliyatlar robotik yöntemle yapılabilir?

Robotik cerrahi, hemen tüm cerrahi branşlarda aktif olarak kullanılır. Laparoskopik olarak yapılabilen tüm cerrahi işlemler aynı zamanda robotik olarak da yapılabilir. Yemek borusu, mide, bağırsaklar, karaciğer, safra yolları, pankreas, dalak, böbrek, idrar yolları, mesane, prostat, kadın üreme organları ile ilgili cerrahi işlemlerin çoğu robotik olarak gerçekleştirilebilir.

Siz hangi durumlarda robotik cerrahiyi tercih ediyorsunuz?

Her zaman belirttiğim üzere, benim mümkün olan her durumda tercihim kapalı ameliyatlardan yanadır. Kapalı ameliyat için uygun olan hastalarda, laparoskopiden ziyade, ön planda robotik cerrahi önerdiğim durumlar şunlar: Pankreas ameliyatları, rektum ameliyatları, yemek borusu ameliyatları, büyük ve karmaşık karın duvarı fıtıkları.